یک از رفقا یک رادیو خیلی قدیمی و کوچک برای تعمیر به من سپرد (از این رادیو های لامپی) درب و داغون بود و می گفت حدود سی ساله از نفس افتاده و صداش در نیومده. گفت اگه درست شد واسه خودت و اگه هم نشد دل و روده اش را بردار واسه بقیه رادیوهایی که واست میارن ... رادیو خیلی آسیب دیده بود و بدنه چوبیش از چند جا شکسته بود رفیقم هیچ امیدی به درست شدنش نداشت ظاهرا چندجا هم واسه تعمیر برده بود نتونسته بودن تعمیرش کنن و چون شکسته هم بود ارزش ویترینی و دکور چندان زیادی نداشت .

با هزار تا بدبختی از توی وبسایت www.radiomuseum.org نقشه ها و مدارها و دل و روده اش را پیدا کردم و دانلود کردم. متوجه شدم لامپ رکتیفایر کار نمی کنه بجای اون یک رکتیفایر دیودی گذاشتم و یکم تغییراتش دادم. مدارهاش زیر خروارها گرد و غبار بود از توی اینترنت فهمیدم سال 1963 در کشور آلمان غربی تولید شده است و حدود شصت سال سن دازه

ساعت 12:23 دقیقه بامداد دیشب یهو بعد 30 سال دوباره صداش در اومد اول یه صدای خیلی ضعیفی بود و بعد حدود بیست ثانیه که لامپها رادیو خوب داغ شد صدا رادیوهه بلندتر شد اولین چیزهایی که می گفت توسط یه مجری خانوم بود که یک شعر می خوند می گفت:

آب خضر و می شبانه یکی است

مستی و عمر جاودانه یکی است

بر دل ماست چشم، خوبان را

صد کماندار را نشانه یکی است

پیش آن چشمهای خواب آلود

ناله عاشق و فسانه یکی است

شعر مربوط به صائب بود و خانم مجری بصورت دیکلمه با همراهی ساز ویولون داشت اونو میخوند.خلاصه که خعلی ذوق زده شدم!

در حین طراحی ها اگر ترانزیستوری را خواستید و موجود نبود می توانید از COOKBOOK ذیل استفاده کنید . کتاب زیر معادل هر ترانزیستور و ترتیب پایه ها را آورده است در قسمت سرچ فایل PDF کافیست اسم ترانزیستور را بیاورد این برای آندسته از علاقمندانی که هنوز مدارهای قدیمی را می سازند بسیار کاربردی است :

کتاب معادل ترانزیستورها

از قدیم الایام علاقه وافری به خواندن کتابها و نوشته جات نویسندگان بزرگی مثل : جورج اورول - گابریل گارسیا ماکز - کزانتزاکیس - کافکا - جمالزاده - هدایت و ... داشته ام خواستم راهکاری ایجادکنم که متنها و کتابهایی را که خوانده ام و از آنها لذت برده ام را با دوستان به اشتراک بگذارم از اینرو بصورت ماهیانه و هفتگی کتابهای مورد علاقه ام را که روی که بصورت الکترونیکی درآمده است را در قسمت ستون کناری وبلاگ برای مطالعه گذاشته ام می توانید دانلود کنید و استفاده کنید.

این کتابها بصورت هفتگی یا ماهانه تعویض می گردد و کتابهای جدید قرار خواهند گرفت. انشالله

الان تقریبا در اواسط فصل پاییز هستیم فصل خوش رنگ و نگاری که بسیار زیباست.پاییز فصل شاعران است.

دیروز بعد یه مدت تقریبا طولانی فرصتی پیش آمد تا به خیابان چهار باغ برای پیاده روی بروم همین طور که قدم میزدم و برگهای رنگارنگ درختان را میدیدم و از خش خش کردن برگهای پاییزی زیر پایم کیف می کردم به گذشته ها فکر می کردم .خاطراتم در آن هوای گرفته و نیمه بارانی کم کم رنگ می گرفت و زنده می شد و مثل یک فیلم سینمایی جلو چشمم می اومد یکی از این خاطرات که اتفاقا آن هم در حوالی پاییزها است و مربوط به استاد الکترونیک ام است را تعریف می کنم.

در نیمه دوم دهه هشتاد (سال 84 یا 85) بود که با او آشنا شدم حدودا شصت ساله که زمستان و تابستان خدا یک کاپشن فیلی رنگ کوتاه می پوشید.سیگار وینستون قرمز را با سه تا پک محکم و قایم به فیلتر می رسوند و از احمدی نژاد (رییس جمهور وقت آنسالها) بشدت بدش می آمد و از خانمها و زنها بیزار بود . وقتی کلاس تمام می شد همین که از در خارج می شد از جیب بغل کاپشن معروفش پاکت سیگار را بیرون میآورد و یکی آتش می کرد و به سمت محوطه پارک می رفت اگر در این حین با او حرف میزدی یا سوالی از او می کردی همین طور که حوابت را میداد قاطی حرفهاش دود سیگار هم باکلمات بیرون میآمد و آدم را یاد اژدها می انداخت.

گفتم که از خانمها دل خوشی نداشت و این رابطه دوطرفه بود از دانشجویان خانم هم کسی در کلاسهای او شرکت نمی کردند و در اصطلاح "با او ترم بر نمی داشتند !" خلاصه که زن ستیز قهاری بود.

از حالات و اخلاقیات او خیلی خوشم می آمد و خاطرات زیادی از او دارم اما یک خاطره خیلی برای من شیرین است.

وقتی حین درس دادن از او سوال نامربوطی می شد قاطی می کرد و طرف را از سوالی که پرسیده بود پشیمان می کرد یکدفعه روی تخته سیاه یک تقویت کننده بزرگ و چند طبقه را کشیده بود و زیرش داشت با فرمولها و ریاضیات ثابت می کرد که مثلا ضریب و بهره این تقویت کننده 100000 است .نمی دونم چی شد که یکهو از زبونم در رفت و باصدای لرزان که گویی از ته چاه در می آمد ازش پرسیدم استاد این ضریب تقویت به این بزرگی چه کاربردی داره؟

که یکهو دیدم مثل چوب خشک شد گچ رو انداخت پا تخته و رفت رو صندلی اش نشست .یکهو ملتفت رنگ صورتش شدم دیدم داره به رنگ قرمز در میاد بعد بنفش شد بعدش به سیاهی گرایید بعد یک مرتبه سفید شد و چانه اش به لرزش افتاد فکر کردم داشت فحشم میداد که یکهو تو اوج عصبانیت یه خنده بلند کرد و گفت "ببین ... ولش کن !! " بعد هم گفت واسه امروز دیگه کافیه.

خلاصه اون روز گذشت و به آخر ترم رسیدیم (دیگه جرات نفس کشیدن سر کلاس رو نداشتم چه برسه به سوال) رسیدیم به قسمت فیدبک و بررسی عملکرد مدارات در حضور فیدبک که یکهو تو چشمام نگاه کرد و گفت یادت اونروز ازم پرسیدی این گین بالا به چه درد میخوره؟

آب دهنم رو قورت دادم و گفتم بله ... گفت الان می بینی و بسرعت همان مدارقبل را رو تخته کشید و یک فیدبک مقاومتی از خروجی به ورودی رسم کرد و دوباره بهره را حساب کرد بهره 100000 در حضور فیدبک به 100 تقلیل پیدا کرد ولی در ادامه استاد نشان داد که ما به پایداری مطلوب رسیده ایم.

بعد گفت اصل اینه !! همیشه باید چیزی را از دست بدهی تا چیزی را بدست بیاوری . باید بهره 100000 را از دست بدهی ولی در عوض پایداری بدست بیاوری. در زندگی هم همین طور است خیلی وقتها چیزهایی را که برایشان بسیار زحمت کشیده ای را باید از دست بدهی تا مثلا یک عشق را بدست بیاوری!!شما شاگردانم در آینده با این مفهومها بیشتر آشنا خواهید شد

درس آنروز به این صورت تمام شد.

نوشتن این مطلب به نوعی برای من یک مرور خاطرات است . هدفم از نوشتن این مطلب ارائه روشی ساده و کار آمد است تا بتوان یک طراحی ساده و خوب را آموزش داد .

برای شروع یک تقویت کننده از نوع امیتر مشترک (Common Emitter) را در نظر بگیرید می خواهیم همه پارامترهای DC , AC آنرا محاسبه و طراحی کنیم و بصورت تئوری و عملی نتایج خود را ببینیم.

مفروضات طراحی:

vcc = 12v

IC = 2mA

AV= -50

Vin = 10mv . freq= 200 khz

ترانزیستوری که من برای طراحی در نظر گرفته ام ترانزیستور آمریکایی 2N3904 ساخت شرکت موتورلا Motorola است که دیتا شیت آنرا می توانید به سهولت از اینترنت بدست بیاورید و مطالعه کنید . قبل از شروع طراحی ابتدا بایستی مقادیر مورد نظر در طراحی را از دیتاشیت بدست آورد این شیوه در زمانهای دانسجویی و دانش آموزی من مرسوم بود ولی اکنون با استفاده از نرم افزار طراحی ها را انجام میدهند که به نظر من مناسب تر و دقیق تر است برای اینکار از نرم افزار هایی مثل SPICE و متلب و ... استفاده می گردد من مدار زیر را در نرم افزار SPICE شبیه سازی کردم و توانستم منحنی مشخصه ولت - آمپر ترانزیستور را بدست بیاورم و از روی این منحنی مشخصه مقادیر IB و hfe ترانزیستور 2N3904 را برای جریان کلکتور یا همان بار به ازای IC=2mA محاسبه کنم.

با استفاده از منحنی مشخصه بدست آمده از نرم افزار SPICE و رسم خط باز دینامیکی بصورت دستی توانستم مقدار hfe را به ازای جریان کلکتور 2 میلی آمپر بدست بیاورم که برابر بود با hfe = 154

چرا در انتخاب نقطه کار درست در وسط خط بار بایستی اینقدر سختگیرانه عمل کرد؟

در صورت تنظیم نبودن نقطه کار در وسط خط بار قله های ولتاژ خروجی توسط زمین یا VCC برش خواهد خورد.

برای طراحی پارامترهای DC یک تقویت کننده در وسط خط بار! یکسری قواعد و اصول تحربی در نظر گرفته می شود که این قواعد و اصول به سه قسمت تقسیم می گردند:

پاره یکم: ولتاژ کلکتور - امیتر برابر نصف مقدار ولتاژ تغذیه انتخاب گردد (VCE=VCC/2)

البته لازم به ذکر است در مرحله قبل که می خواستم با برنامه SPICE نقطه کار را بدست بیاوریم VCE=VCC/2 را در نظر گرفتیم و در ادامه برای محاسبه مقاومتهای RC , RE این قانون بایستی رعایت گردد.

پاره دویم: ولتاژ امیتر را 0.1 مقدار VCC در نظر می گیریم (VE=0.1VCC)

VE=0.1VCC =1.2V

ولتاژ امیتر برابر 1.2 خواهد شد و مقدار 6 ولت را دوسر کلکتور _ امیتر و مابقی ولتاژ تغذیه را دوسر مقاومت کلکتور افت می دهیم در اینصورت ولتاز دوسر مقاومت کلکتور 4.8 ولت خواهد بود.

RC=VC/1C 4.8/2mA = 2.4K

RE=VE/IC 1.2/2mA = 0.6K = 600

طبق رابطه VB=VBE+VE مقدار ولتاژ بیس بدست می آید:

VB=VBE+VE 1.2+0.7 = 1.9V

پاره سیوم: جریان عبوری از مقاومت R2 را ده برابر جریان بیس و جریان عبوری از R1 را با توجه به قانون KCL یازده برابر جریان بیس در نظر می گیریم:

در اینصورت خواهیم داشت:

R2=VB/10IB = 1.9/130uA = 14.6K

R1=12-1.9/11IB = 10.1/143uA = 70.6K

محاسبه مقدارخازنهای مدار:

برای محاسبه امپدانس دیده شده از دوسر هر خازن را مخاسبه می کنیم (بقیه خازنها اتصال کوتاه در نظر گرفته می شوند و منابع اتصال کوتاه)

Rin=R1||R2||(1+hfe)re

re=VT/IE 25mV/2mA = 13

Rin= 1.7k

XCin=Rin/10

Cin= 1/2π*F*Rin F=200Khz

Cin = 4nF

Cout = 1/2π*F*Rout

Rout=RC

Cout= 3.5uf

CE =1/2π*F*RE

RE=600

CE =0.1uf

مدار را با پارامترهای زیر می بندیم و اول با نرم افزار SPICE تحلیل می کنیم:

مدار را بصورت عملی روی برد برد می بندیم و آنرا مورد آزمایش قرار می دهیم (من مقاومتها را استاندارد سازی نکردم مثلا از مقاومتهای رنج E12 استفاده نکردم و سعی کردم با استفاده از سری کردن دو یا چند مقاومتها همان مقدار را بسازم).

در ادامه پاسخ فرکانسی تقویت کننده امیتر مشترک را با استفاده از نرم افزار می بینیم:

حدود 4 سال پیش مطلبی نوشتم درباره جنگ ایران و عراق و میگهای 25 صدام

امروز پس از حدود 4 سال به پست قبل یکسری مطلب جدید می خواهم اضافه کنم . چندی قبل یکی از فرماندهان جنگ ایران و عراق جزییات جدیدتری از ساقط کردن میگ 25 صدام در آسمان اصفهان گفته است.

این میگ بخشی از خاطرات کودکی من شده است و طبیعی است علاقمند به نوشتن مطلب درباره آن باشم شاید نسل جدید برایشان اهمیتی نداشته باشد ولی برای یک دهه شصتی این چیزها اهمیت فوق العاده ای دارد و من باز ازمیگهای 25 گردن کلفت روسی می نویسم.

به نظر من شاهکار صتعت نظامی و هوا و فضای دولت شوروی را باید میگ 25 نامید به چند دلیل - نخست اینکه در دوران جنگ سرد ساخته شد و با توجه به رقابت شدید بین شوروی و آمریکا این میگ از هر جهت بایستی با تامکتها و جنگنده های آمریکایی دوره خود مثل (اف 14 و اف 16) برابری کند و دوم اینکه این جنگنده بسیار مسحور کننده و رعب انگیز و در اصطلاح " خفن است " کافی است این هواپیما را با خانواده و مدلهای قبل و بعد خود مقایسه کنیم - میگ 25 یک عول درست و حسابی است.

میگ 25 و میگ 31 از نظر جثه به یکدیگر نزدیک اند و به عقیده من میگ 25 در دوران خود یکه تاز بود. میگ 31 یک نسخه بهبود یافته از میگ 25 است و طراحی میگ 25 با توجه به مدلهای قبلی خود یک طراحی بی نظیر و بی سابقه است

دریادار احمدی در خصوص ساقط کردن میگ 25 در آسمان اصفهان توضیح می دهد:

به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، در بخش اول مصاحبه با دریادار دوم پاسدار، محمدعلی احمدی روایتی کامل از تشکیل پدافند هوایی در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بیان شد. اتفاقی که به همت نیروهای جهادی در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تنها یک ماه بعد از آغاز جنگ با کمترین امکانات رقم خورد، اما با پیشرفت روز به روز تبدیل به یکی از بخش‌های مهم و سرنوشت‌ساز در جنگ تحمیلی شد.

در بخش اول مصاحبه، مقطع تاریخی سال‌های بین 1359 تا 1364 بیان شد و در متن زیر، مقطع تاریخی سال‌های 1364 تا پایان جنگ بیان شده است که در زیر آن را می‌خوانید:

دریادار دوم پاسدار محمدعلی احمدی: 26 شهریور سال 1364 یک روز بزرگ و حماسی بود؛ روز درایت و اطمینان و امید بود. همان روزی که حضرت امام خمینی با حکم تاریخی خود مبنی بر تشکیل 3 نیروی زمینی، هوایی و دریایی به جوانان سپاه اعتماد کرد و خوشبختانه پس از گذشت 4 دهه نتیجه آن اعتمادها باعث انسجام نیروهای مسلح و قدرت آنان در دفاع از تمامیت ارضی کشور است. شاید آن روز کسی احساس نمی‌کرد که چه اتفاقات بزرگی در حال رخ دادن است اما گذشت زمان ثابت کرد که حضرت امام خمینی چه تصمیم اساسی و بزرگی گرفته است.

تسنیم: به نظر می‌رسد که پدافند هوایی در این دوره سر و شکل جدی‌تر و سازمان‌یافته‌تری می‌گیرد.

بعد از اقداماتی که من در نیروی زمینی سپاه انجام دادم، آن را به جانشین خود آقای کلام الله خلخالی تحویل دادم و ایشان مسئول پدافند نیروی زمینی شد و من با حکم آقای محسن رضایی (فرمانده کل سپاه) به نیروی هوایی سپاه منتقل شدم. همانطور که می‌دانید اولین فرمانده نیروی هوایی سپاه، مهندس موسی رفان بود. مأموریت نیروی هوایی سپاه در آن روزها 3 موضوع بود؛ اول، به کارگیری موشک‌های زمین به زمین که توسط برادر حسن طهرانی مقدم آغاز شد. دوم، به کارگیری موشک‌های زمین به هوا برد بلند که توسط بنده دنبال می‌شد و سوم، موضوع پهپاد.

26 شهریور سال 1364 یک روز بزرگ و حماسی بود؛ روز درایت و اطمینان و امید بود. همان روزی که حضرت امام خمینی(ره) با حکم تاریخی خود مبنی بر تشکیل 3 نیروی زمینی، هوایی و دریایی به جوانان سپاه اعتماد کرد و خوشبختانه پس از گذشت 4 دهه نتیجه آن اعتمادها باعث انسجام نیروهای مسلح و قدرت آنان در دفاع از تمامیت ارضی کشور است.
در سال 1362 و 1363 اکثریت فرماند‌ه‌هان سپاه همراه با آقای محسن رفیق‌دوست به دو کشور سوریه و لیبی سفر کردیم. دنبال این بودیم که از آنها موشک زمین به زمین و زمین به هوا دریافت کنیم. حسن طهرانی مقدم همراه با 13 نفر از نیروهایش در سوریه ماند و آموزش موشک‌های زمین به زمین را در آنجا آغاز کردند. من هم همراه با 20 نفر به لیبی رفتم تا آموزش موشک‌های زمین به هوا را ببینم، اما متأسفانه یک ماه در لیبی منتظر ماندیم و هیچ اتفاقی رخ نداد. بنابراین به تهران بازگشتیم.

در سفر دومِ آقای رفیق‌دوست به سوریه و لیبی، آقای رفیق دوست با لیبیایی‌ها توافق کرد که یک نیمه آتشبار "هاگ" که جزء سلاح‌های سازمانی ارتش ایران بود را به لیبیایی‌ها بدهیم و در ازای آن یک سایت موشکی سام 2 دریافت کنیم. این سامانه برای این بود که بتوانیم با هواپیماهای میگ 25 مقابله کنیم. این توافق انجام شد و سایت موشکی سام 2 را در تهران دریافت کردیم. ما آن را در شهر پرندک اطراف تهران مستقر و ارتباطاتش را با سایت سی‌آرسی کرج برقرار کردیم، اما متأسفانه لیبایی‌ها یا نخواستند و یا نتوانستند این سایت را عملیاتی کنند و بعد از مدتی کشور ما را ترک کردند.

تسنیم: این سایت موشکی از نظر توان عملیاتی چگونه بود؟

برد آن به هواپیماهای میگ 25 می‌رسید. میگ 25 مهم‌ترین هواپیمای عراقی‌ها بود که می‌توانست در بالاترین ارتفاع، ایمن پرواز کند. موشک هاگ ما که موشک پیشرفته آمریکایی‌ها بود و از قبل از انقلاب در نیروی هوایی ارتش به کار گرفته می‌شد، برد کوتاهی داشت و با آن نمی‌توانستیم هواپیمای عراقی‌ها را بزنیم. برد موشک هاگ تا 40 هزار پا می‌رفت اما برد موشک سام 2 روسی تا 66 هزار پا می‌رسید. به همین دلیل بود که سپاه به دنبال این سامانه رفت. دقت داشته باشید که هواپیمای میگ 25 در آن زمان آزادانه شهرهای ما را مورد هدف قرار می‌داد.

در سال 1364 وزارت سپاه با چینی‌ها به توافقی مبنی بر خرید سیستم کپی شده از سایت موشکی سام 2 رسید. نام این سلاح HQ2 بود. البته باید بگویم که این سلاح خارج از رده بود و چینی‌ها آن را از ارتش خود کنار گذاشته بودند. از آنجا که کسی چیزی به ما نمی‌داد مجبور بودیم این سیستم را انتخاب کنیم.

باید اشاره کنم که از این سیستم 8 عدد خریداری کردیم. 35 متخصص از ارتش و 35 متخصص از سپاه به چین رفتند و به مدت 110 روز آموزش دیدند. البته بچه‌های ارتش، آموزش‌های قوی‌تری دیدند، چرا که آنها از قبل با سیستم‌های موشکی آشنا و متخصص موشک‌های سیستم هاگ بودند، اما بچه‌های سپاه تا آن زمان فقط آموزش توپ‌های ضدهوایی دیده بودند. در نهایت آنها در 3 تیر 1365 به کشور بازگشتند.

تسنیم: خودمان این سیستم را عملیاتی کردیم یا از چینی‌ها کمک گرفتیم؟

زمان زیادی نداشتیم و مسئولین نظامی کشور باید سریع تصمیم می‌گرفتند که این سیستم توسط کدام نیروی هوایی به کارگیری شود‌. شورای عالی دفاع به ریاست آقای هاشمی رفسنجانی تشکیل شد، هر دو فرمانده نیروی هوایی ارتش و سپاه را خواستند و ازشان پرسیدند که این سامانه را در چه مدت زمانی عملیاتی می‌کنید؟ نیروی هوایی ارتش با کار طرح و برنامه‌ای اعلام کرد که این سیستم را 5 ساله عملیاتی می‌کند و فرمانده نیروی هوایی سپاه گفت من این سیستم را یکساله عملیاتی می‌کنم، فلذا شورای عالی دفاع تصمیم گرفت این سیستم را به سپاه پاسداران بدهد.

میگ 25 مهم‌ترین هواپیمای عراقی‌ها بود که می‌توانست در بالاترین ارتفاع، ایمن پرواز کند. موشک هاگ ما که موشک پیشرفته آمریکایی‌ها بود و از قبل از انقلاب در نیروی هوایی ارتش به کار گرفته می‌شد، برد کوتاهی داشت و با آن نمی‌توانستیم هواپیمای عراقی‌ها را بزنیم. برد موشک هاگ تا 40 هزار پا می‌رفت اما برد موشک سام 2 روسی تا 66 هزار پا می‌رسید.
تسنیم: آیا سپاه توانست آن را ظرف مدت یکسال عملیاتی کند؟

8 ماهه عملیاتی کرد. جالب است بدانید تعدادی از آن 35 متخصص ارتشی پیش ما در سپاه ماندند و به ما کمک کردند. اولین اقدام این بود که آموزش بدهیم تا پرسنل بعدی را آماده کنیم تا بتوانند در سایر شهرها کار کنند.

بنابراین یکی از سایت‌ها را به آموزش اختصاص دادیم و نیروهای جوان سپاه از نیروی هوایی پیش ما آمدند و با تقسیم پرسنل از بین ارتشی‌ها و سپاهی‌ها به عنوان استاد، فرآیند آموزش به جوانان را آغاز کردیم. در همین راستا، سایت فجر در گرمدره تهران راه‌اندازی شد و آقای علی اصغر صادقی به عنوان مسئول آن انتخاب شد. مأموریت او تربیت نیروی انسانی در کوتاه‌ترین زمان و مؤثرترین آموزش بود. فراموش نکنید که ما قول داده بودیم یکساله این سیستم را عملیاتی کنیم و باید کار انقلابی می‌شد، به ویژه آنکه کشور در التهابات ناشی از بمباران‌های هوایی ارتش عراق بود.

به صورت موازی با آموزش، سایت دوم خود را در شهر اندیشه با عنوان سایت عملیاتی راه‌اندازی کردیم. 15 بهمن 1365 پایگاه عملیاتی خیبر راه‌اندازی کردیم و 22 بهمن سال 1365 یعنی یک هفته بعد، اولین شلیک موشک HQ2 به سمت هواپیمای میگ 25 در تهران شلیک شد.

شورای عالی دفاع به ریاست آقای هاشمی رفسنجانی تشکیل شد، از هر دو فرمانده نیروی هوایی ارتش و سپاه پرسیدند سامانه HQ2 را در چه مدت زمانی عملیاتی می‌کنید؟ نیروی هوایی ارتش اعلام کرد که این سیستم را 5 ساله عملیاتی می‌کند و فرمانده نیروی هوایی سپاه گفت: من این سیستم را یکساله عملیاتی می‌کنم، فلذا شورای عالی دفاع تصمیم گرفت این سیستم را به سپاه پاسداران بدهد.
تسنیم: موفقیت‌آمیز بود؟

موشک به هواپیما نرسید و فرار کرد و رفت!

باید در همین‌جا به یک نکته اشاره کنم و آنهم این است که از سال 1363 به بعد تجاوزات هوایی عراق به ایران با گرفتن هواپیمای میگ 25 از روس‌ها و هواپیمای سوپراتاندارد و میراژ F1 از فرانسه شدت بسیار بیشتری گرفت. همچنین برد عملیاتی آنها به شدت زیاد شد. فراموش نکنید که قدرت نیروی هوایی هر کشوری وابسته به برد هواپیماهای آن است. هر چه قدر بتواند در عمق بیاید، معلوم است که قدرت بیشتری دارد. هم می‌تواند از خودش دفاع بکند و هم می‌تواند بردش را به دورترین نقطه کشور برساند.

هواپیمای میگ 25 به راحتی به قم، تهران و اراک حمله می‌کرد و حتی به جنوب نوار ساحلی شمال ایران نیز می‌رسید. علاوه براین، افزایش پروازهای آنها از همان زمان آغاز شد. عراقی‌ها در سال 1360، 476 بار به ایران حمله کردند اما در سال 1363 این عدد به790 حمله و در سال 1364 به 962 حمله رسید. علت این اتفاق، این بود که آنها تا سال 1366، نیروی هوایی خود را دوبار بازسازی کرده بودند. آنها روی زمین باخته بودند و نقطه قوت عراقی‌ها روی هواپیماهایشان بود.

هماهنگی عملیاتی پایگاه خیبر را به ایستگاه رادار سوباشی همدان و ایستگاه رادار سی‌آر‌سی کرج سپردیم. این موضوع بدین معنی بود که نیروی هوایی ارتش باید به ما اجازه می‌داد به سمت یک هواپیما شلیک کنیم. دلیل این موضوع این بود که رادارها در اختیار نیروی هوایی ارتش بود و ما نمی‌توانستیم عملیات‌هایمان را به صورت مستقل انجام بدهیم.

اولین اعلام خودکفایی پدافند نیروی هوایی سپاه پاسداران به بعد از آموزش دوره‌های اول و دوم برمی‌گشت. در آن زمان آقای هاشمی رفسنجانی که مسئول جنگ بود را به پایگاه گرمدره دعوت کردیم و بهشان اعلام کردیم که ما نیاز به اعزام دانش‌آموزان خود به خارج از کشور نداریم.

تسنیم: ماجرای پایگاه هوایی اصفهان که نخستین شلیک موفقیت‌آمیز به هواپیمای میگ 25 از آنجا اتفاق افتاد، چه بود؟

در طول جنگ تا پایان سال 1367، توانستیم 6 پایگاه موشکی را در شهرهای تهران، اصفهان، تبریز، قم و شیراز عملیاتی کنیم، اما در این بین پایگاه هوایی اصفهان سرو صدای بسیار زیادی به پا کرد. در سال 1365 فشار روی شهر اصفهان به دلیل نقش مهم پشتیبانی آن در جنگ بسیار زیاد شد. هواپیمای میگ 25 روزانه دو نوبت آزادانه به شهر اصفهان تجاوز می‌کرد. یک نقطه از شهر را بمباران می‌کرد تا رعب و وحشت در دل مردم ایجاد کند. برهمین اساس فشارهای زیادی روی مسئولان بود.

در همان زمان ما سه سایت داشتیم؛ یکی آموزش بود، دیگری در تهران و پایگاه خیبر بود که از پایتخت محافظت می‌کرد و سومی در شهر رامهرمز در مناطق عملیاتی جنوب حضور داشت. آقای هاشمی رفسنجانی به آقای رفان دستور دادند که این سایت به اصفهان برود و در آنجا عملیاتی شود. بنده مسئول انتقال این سایت شدم. به همراه آقای رفان، آقای طاهری نماینده ولی فقیه در استان، استاندار اصفهان و آقای سیف الهی فرمانده سپاه دوم صاحب الزمان به این منطقه سفر کردیم. همه مسئولین به ما قول دادند که هر آن چیزی که نیاز داریم را در اختیار ما قرار بدهند.

در سال 1365 فشار روی شهر اصفهان به دلیل نقش مهم پشتیبانی آن در جنگ بسیار زیاد شد. هواپیمای میگ 25 روزانه دو نوبت آزادانه به شهر اصفهان تجاوز می‌کرد. یک نقطه از شهر را بمباران می‌کرد تا رعب و وحشت در دل مردم ایجاد کند. برهمین اساس فشارهای زیادی روی مسئولان بود.
سایت‌یابی برای استقرار سامانه به طوری که بتواند با هواپیمای میگ 25 در فرصت مناسب درگیر شود، بر عهده من گذاشته شد. باید موشک را در جایی مستقر می‌کردیم که مانع از آمدن هواپیما و نزدیک شدن به نقطه پرتاب موشک یا بمبش باشد. مأموریت ما این بود که یا نگذاریم تیراندازی کند و یا مانع از این بشویم که بیاید و مرحله بعدی، هدف قرار دادن آن بود. فلذا باید جایی را انتخاب می‌کردیم که مناسب این امر باشد. در نهایت جنوب غرب اصفهان و در نزدیکی شهر فلاورجان، نقطه‌ای به نام "جوجیل" انتخاب شد. به فرمانداری فلاورجان رفتم و اعلام کردم که زمین انتخاب شده است. شما باید به کشاورزان و مردم روستا اطلاع بدهید که زمین‌شان را تحویل بدهند تا بتوانیم کار استقرار سایت موشکی را انجام بدهیم و آنها هم موافقت کردند.

12 اسفندماه ساعت 8 شب، دو گروه مهندسی در اختیار ما قرار گرفت تا با کمک آنها سایت به صورت کامل در زمین مذکور مستقر شود. 12 روز طول کشید که سایت عملیاتی بشود و در نهایت در روز 24 اسفند سال 1365 این سایت عملیاتی شد و ما می‌توانستیم شلیک کنیم. با این حال باز هم نمی‌توانستیم هواپیماهای عراقی را هدف قرار بدهیم. علت چه بود؟ این بود که اطلاعات لازم برای شناسایی هواپیما را در اختیار نداشتیم. ماجرا از این قرار بود که ما باید اطلاعات هواپیمای دشمن را از پایگاه هشتم نیروی هوایی ارتش دریافت می‌کردیم تا بدانیم از کدام سمت به اصفهان حمله می‌کند اما این اطلاعات به ما داده نمی‌شد.

به عبارت دیگر، نیروی هوایی ارتش با رادارهای خود که در لب مرز مستقر بودند باید هواپیما را شناسایی می‌کرد و اطلاعات را به ما می‌داد اما بنابر دلایلی این اتفاق رخ نمی‌داد.

تسنیم: پدافند هوایی سپاه، رادار نداشت؟‌

خیر. ما در ابتدای کار بودیم و رادار نداشتیم. برهمین اساس تحت کنترل عملیاتی نیروی هوایی ارتش بودیم. آنها باید اطلاعات هواپیما را به ما می‌دادند. مثلا باید به ما می‌گفتند: "هواپیما رویت شد، فاصله با شما 700 کیلومتر"؛ دوباره بعد از آنکه 100 کیلومتر جلوتر می‌آمد، باید اعلام می‌کردند فاصله با شما 600 کیلومتر و ... وقتی هواپیما به 100 کیلومتری ما می‌رسید، دیگر ما مسئول بودیم و با رادار منطقه‌ای خودمان هواپیما را کشف و موشک را شلیک می‌کردیم.

روز 24 اسفند سال 1365 سایت اصفهان عملیاتی شد و ما می‌توانستیم شلیک کنیم، اما باز هم نمی‌توانستیم هواپیماهای عراقی را هدف قرار بدهیم. علت چه بود؟ این بود که اطلاعات لازم برای شناسایی هواپیما را در اختیار نداشتیم. باید اطلاعات هواپیمای دشمن را از پایگاه هشتم نیروی هوایی ارتش دریافت می‌کردیم، اما این اطلاعات به ما داده نمی‌شد.
این اتفاق در دو روز یعنی 24 و 25 اسفند سال 1365 با شکست مواجه شد؛ مردم اصفهان تحت فشار بودند و همه مسئولین کشوری روی این ماجرا تمرکز کرده بودند. شب 26 اسفند ماه آقایان طاهری، کربلایی و کرباسچی به سایت آمدند و شروع به بد و بیراه گفتن به ما کردند! البته حق هم داشتند چرا که فشار زیادی رویشان بود. هر چه قدر هم ماجرا را برایشان توضیح می‌دادیم قبول نمی‌کردند!

در همین‌جا اجازه بدهید یک موضوع فنی را گوشزد کنم؛ اشاره کردم که ما تحت کنترل عملیاتی رادارهای ارتش در پایگاه سوباشی بودیم. در بین ما یک خط هات‌لاین مستقیم وجود داشت که هر کسی در دو طرف گوشی را برمیداشت، گوشی نفر مقابل زنگ می‌خورد و بدون واسطه صدای آنها را می‌شنیدیم. آنها وقتی که هواپیمای عراقی را در لب مرز می‌دیدند باید به ما اطلاع می‌دادند اما این اتفاق رقم نمی‌خورد تا اینکه هواپیما به اصفهان می‌رسید، بمباران می‌کرد و آژیر اصفهان به صدا درمی‌آمد.

همان شب که مسئولین به سایت آمده و مشغول جر و بحث با ما بودند، به صورت ناگهان صدای آژیر تلویزیون درآمد. هواپیماها آمدند و رفتند. همانجا یک نفس راحت کشیدم! بهشان گفتم: "ببینید چه اتفاقی افتاد؟! ما مقصر نیستیم. اولین کسی که در اصفهان باید خبردار شود باید ما باشیم. هیچ کس این سلاح را ندارد که بتواند با هواپیمای میگ 25 مقابله کند، پس ما باید باخبر شویم." همان موقع امام جمعه از ما دلجویی کرد و رفت و متوجه شد دلیل اصلی ماجرا ناهماهنگی‌هاست.

همان شب آقای رفان به من دستور داد که به ستاد نیروی هوایی برویم تا جلسه‌ای با شهید ستاری برگزار کنیم. همین توضیح را بهشان دادیم و متوجه اشکال و ایرادشان شدند. البته قبل از اینکه آن جلسه رسمی را تشکیل بدهیم، آنها اشکال را برطرف کرده بودند؛ یعنی به سایت سوباشی سپرده بودند که وقتی هواپیمایی وارد فضای ایران می‌شود به اولین کسی که زنگ می‌زنید، سایت اصفهان باشد.

ساعت 11:45 روز 26 اسفندماه اولین خبر را به سایت اصفهان دادند و گفتند هواپیمای میگ 25 به سمت شما می‌آید. وقتی به 120 کیلومتری رسید، هواپیما را گرفتیم، موشک اول پرتاب شداما هواپیما بریک کرد. بلافاصله موشک دوم شلیک شد و هواپیمای میگ 25 در ارتفاع 66 هزار پا سقوط کرد . خلبان آن را دستگیر و با او مصاحبه کردیم. بدنه و موتور هواپیما هم‌اکنون در موزه انقلاب اسلامی نگهداری می‌شود.

این اولین هواپیمای میگ 25 بود که توسط سایت موشکی یابن‌الزهرا اصفهان منهدم شد. بعد از این، کشور از بمباران‌های شدید هوایی نجات پیدا کرد. تقریبا تا پایان جنگ، میگ 25 نتوانست در فضای ایران پرواز کند، چرا که به هر جایی که می‌رفت یک موشک HQ2 سپاه پاسداران انتظارش را می‌کشید.

ساعت 11:45 روز 26 اسفندماه اولین خبر را به سایت اصفهان دادند و گفتند هواپیمای میگ 25 به سمت شما می‌آید. وقتی به 120 کیلومتری رسید، هواپیما را گرفتیم، موشک اول پرتاب شداما هواپیما "بریک" کرد. بلافاصله موشک دوم شلیک شد و هواپیمای میگ 25 در ارتفاع 66 هزار پا سقوط کرد . خلبان آن را دستگیر و با او مصاحبه کردیم. بدنه و موتور هواپیما هم‌اکنون در موزه انقلاب اسلامی نگهداری می‌شود.

تسنیم: این پیروزی مهم چه ثمراتی داشت؟

سقوط میگ 25 تأثیرات بسیار زیادی بر روند جنگ و فضای داخلی کشور داشت؛ اعتمادی که امام به ما کرده بود تقویت شد و به ما مسئولیت بیشتری دادند. همچنین ما احساس قدرت بیشتری کردیم و خواهان سهم بیشتری از پدافند هوایی کشور شدیم. فراموش نکنید HQ2 سیستم خارج از رده‌ای بود اما توانستیم ظرف 8 ماه این سامانه را عملیاتی کنیم و کمتر از دو سال 6 پایگاه را تحویل بدهیم.

بعد از این اتفاق، یک مسئولیت مهم دیگر به ما دادند؛ بسیاری از استان‌های مرزی ما فاقد پدافند هوایی حتی در ارتفاع پست بودند. مراکز استان‌ها سیستم پدافندی داشتند اما استان‌های مرزی خیر. بنابراین به ما مأموریت دادند که گردان‌های فجر را در 12 استان راه بیندازیم. اولویت اصلی، استان‌های مرزی مثل کرمانشاه، ایلام، کردستان، بوشهر و خوزستان بودند که درگیری مستقیم با هواپیماهای عراقی داشتند و پس از آن استان‌های داخلی نظیر همدان، اراک، خرم آباد و ... اولویت‌دار بودند. ما در دو سال و تا پایان جنگ توانستیم 12 گردان پدافند هوایی را با استعداد هر گردان 20 توپ ضدهوایی مستقر بکنیم. ادعای ما این است که مردم را امیدوار کردیم.

انتهای پیام/

از ساقط کردن میگ 25 در اصفهان تا شکارآر کیو -۴ گلوبال هاوک در خلیج فارس